Historia

Rys historyczny:

Położony przy głównej trasie do Krakowa osiemnastowieczny kościół dedykowany św. Szczepanowi diakonowi i męczennikowi stanowi unikatowy w skali kraju, a nawet Europy tak dobrze zachowany zabytek architektury drewnianej w stylu rokoko.
Dokładne daty fundacji kościoła są nieznane. Najczęściej podaje się lata 1754-1770. Parafia erygowana zostałaRokokowy_Ołtarz
najprawdopodobniej 1823
r.

Fundatorem świątyni był archidiakon krakowski i dziekan gnieźnieński ks. Maciej Józef Łubieński – właściciel dóbr w Mnichowie, którego portret wisi w kościele.

Kościół wzniesiony z drewna modrzewiowego na planie krzyża łacińskiego, posiada konstrukcję zrębową, zwieńczony jest ośmioboczną kopułą.

To świątynia o jednej nawie z transeptem. Fasada zachodnia, prostokątna zakończona dwiema wieżami. Kunszt świątyni i przemyślana w detalach koncepcja wskazuje na to, że projekt wykonał znamienity architekt.

Kto nim był? Tego nie wiadomo. Dr Marta Samek wykluczyła nazwisko Tylmana z Gameren czy ks. Józef Karśnickiego – jak podawali dawniej historycy sztuki.

Rokokowa perła

Wystrój świątyni wykonano w stylu rokokowym. W ołtarzu głównym z drewna modrzewiowego znajduje się obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem w otoczeniu wot z XVII w. Obraz ten wykazuje podobieństwa do słynnego obrazu z Bazyliki Matki Bożej Większej w Rzymie.

Na zasuwie ołtarzowej z XVIII w. – Trójca Święta, w centrum św. Maciej i Szczepan. Ołtarz otaczają rzeźbione figury świętych.
mnichow_kosciol_sw_szczepana10 - KopiujDwa boczne ołtarze, wykonane także w drewnie modrzewiowym, usytuowane są po obu stronach nawy poprzecznej. Ołtarz Chrystusa ukrzyżowanego otaczają rzeźby Maryi i św. Jana Ewangelisty, ołtarz św. Józefa Kalasantego – założyciela zakonu pijarów, zdobią zaś rzeźby symbolizujące Wiarę Nadzieję i Miłość.

W południowej części transeptu – kaplica św. Stanisława Kostki z obrazem patrona dzieci i młodzieży. W kruchcie północnej mieści się zakrystia, w południowej – XVIII-wieczny krucyfiks oraz kropielnica wykonana z kapitela kamiennego pilastra.

Na uwagę zasługują również: rokokowy chór muzyczny z zabytkowymi organami (chór podtrzymywany jest przez zdobione kolumny), drewniana oryginalna chrzcielnica, zawieszona ambona (kazalnica) z koszem rzeźbionym w drewnie w stylu rokoko. Obok kościoła usytuowana jest drewniana dzwonnica.
Dwa dzwony z 1784 r. ukryte podczas okupacji przetrwały zawieruchę wojenną.